Imágenes de páginas
PDF
EPUB

en

wetgever, gesteund door den Grondwetgever, onze Staten-Generaal gemaakt tot eene afspiegeling van de denkbeelden,

welke in ons kiezerscorps omgaan? Wanneer wij nauwkeurig nagaan de stemmen welke bij de drie laatste algemeene verkiezingen zijn uitgebracht deze vergelijken met het beeld dat de Staten-Generaal en meer in het bijzonder de Tweede Kamer ons

voor oogen stelt, dan moet het antwoord ontkennend luiden.

Bij de algemeene verkiezingen van Dinsdag 9 Juni 1891 werden uitgebracht:

85733 stemmen op liberalen.
62589

> anti-revolutionnairen.

[ocr errors]
[merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small]

Tellen wij deze stemmen bij elkander op, dan komen wij tot het volgend resultaat: 112248 stemmen op de rechterzijde (kath. en anti-rev.) 95912

op de linkerzijde (lib., rad. en soc.) De Tweede Kamer der Staten-Generaal, die uit deze verkiezingen voortsproot, aldus gesteld:

)

was

samen

54 liberalen, 25 katholieken, 20 anti-revolutionnairen en 1 radicaal; dus:

55 leden der linkerzijde en 45 der rechterzijde.

Den anti-revolutionnairen, wier candidaten 12930 stemmen meer dan de katholieken op zich vereenigden, 1) werden in de Tweede Kamer 5 zetels minder toebedeeld. De vereenigde rechterzijde welke te zamen 16336 stemmen meer op zich vereenigde dan de linkerzijde, zag zich in de Tweede Kamer met 10 zetels minder vertegenwoordigd.

Van meer belang is nog de algemeene verkiezing, welke het gevolg was van de Kamerontbinding na de intrekking van het wetsontwerp-Tak tot regeling van het kiesrecht. Deze werd gehouden op Dinsdag 10 April 1894. Het partijverband werd bij deze gelegenheid geheel uiteengerukt. Zij die in normale omstandigheden partijgenooten waren, gingen uiteen en bestreden elkander in verband met vroegere tegenstanders. Er was slechts één leuze: voor of tegen het wetsontwerpTak, gelijk dan ook volkomen strookte met het instituut

1) Het doet hier niets ter zake of deze stemmen allen van anti-revolutionnaire zijde kwamen.

)

[ocr errors]

van ontbinding. En wat was van deze verkiezing de uitslag? Bij de eerste vrije stemming werden uitgebracht:

88386 stemmen op voorstanders van het ontwerp. 75979 stemmen op tegenstanders )

Maar niettegenstaande 12407 stemmen meer ten gunste van het wetsontwerp waren uitgebracht, vielen den tegenstanders 58, den voorstanders 42 zetels in de vertegenwoordiging toe; zoodat de meerderheid in den lande gerepresenteerd werd door eene minderheid van 16 zetels in de vertegenwoordiging.

Eindelijk geven de laatste verkiezingen ons wederom hetzelfde tooneel te aanschouwen. De uitslag der verkiezingen van 15 Juni 1897 was toch als volgt: 144917 stemmen op liberalen, zoowel vooruitstrevenden

als meer behoudsgezinden. 123283 stemmen op anti-revolutionnairen; zoowel volge

lingen van Dr. KUYPER als van Mr. LOHMAN. 108255 stemmen op katholieken. 27287

» christelijk-historischen. 19096

» radicalen.

[ocr errors]
[ocr errors]

11914

) socialisten.')

1) In 7 districten werden zonder stemming de candidaten der katholieken gekozen. Daar ik met het oog op mijne be

Te zamen 231538 stemmen op de leden der rechterzijde en 203114 stemmen op de leden der linkerzijde en christelijk-historischen. - De daaruit gekozen Kamer bestaat uit 44 leden der rechterzijde en 56 leden der linkerzijde en christelijk-historischen.

Men zal mij wellicht tegenwerpen dat ik heb nagelaten de herstemmingen bij mijne becijferingen in rekening te brengen, en dat bij die herstemmingen een zeker aantal stemmen meer kwamen ten gunste van

rekening ook in die districten een zeker stemmental noodig had, heb ik, in aanmerking nemende de bijna uitsluitend katholieke bevolking, in die districten ?, van het aantal kiezers als uitgebrachte stemmen op den zonder stemming gekozen candidaat berekend. De werkelijke verhouding zal m. i. grooter zijn, maar anderzijds heb ik in die districten geen stemmen aan andere partijen toegekend, daar het onmogelijk is te schatten op welke wijze die kleine minderheid is onderverdeeld. Acht men dit aantal katholieke stemmen te groot, dan kan men het zonder noemenswaardig verschil in de eindsom tot de helft van het aantal kiezers in ieder dier 7 districten reduceeren; in dit geval komen 6672 stemmen minder aan de katholieken. Wat betreft die kiezers welke niet stemmen, omdat zij geen kans zien tot succes voor een candidaat van hunne richting : ik geloof dat dit getal buiten berekening kan blijven, daar het ongeveer in verschillende deelen des lands zich compenseert.

de een of andere richting. Maar opzettelijk liet ik deze ter zijde, omdat eene ware uiting van het kiezerscorps m.i. slechts kan erkend worden in de eerste vrije verkiezingen, al kunnen zelfs deze door de verplichting tot stemmen op een der wettig gestelde candidaten thans niet meer volledig vrij genoemd worden. Alsdan is men toch niet gedwongen partij te kiezen tusschen twee richtingen, die men geen van beiden aanhangt.

Bij die herstemmingen heeft ook plaats, hetgeen de Heer C. E. VAN KOETSVELD in zijn geschrift »De Evenredige Vertegenwoordiging” zo0 juist kenschetst met de volgende woorden: »Dan worden de eigen »candidaten buitensporig opgehemeld en die der tegen»partij zwart gemaakt. Dan worden er verbonden ge»sloten die terecht verdienen als onzedelijk te worden »gebrandmerkt, en die in de vrees voor eene algeheele »uitsluiting slechts eene zeer geringe verschooning »vinden: verbonden, waarin soms de haat de eenige »gemeenschappelijke band is. Dan worden er helaas Dwel een intrigues gesmeed en verachtelijke practijken »gebezigd, om toch maar te bereiken dat vurig begeerde »doel, die premie op knoeierijen, de helft plus één.”

Het voorgaande schijnt mij voldoende om aan te toonen,

« AnteriorContinuar »